Osmanlının 19. Yüzyıl mimarisi, tek kelimeyle yabancı ve gayrimüslimlere emanet edilmiştir. Yapılan tüm saraylar ve köşklerin imzasını Ermeniler ve yabancı ülkelerden gelen mimarlar atmıştır. Bugün cumhurbaşkanı Erdoğan’ın toplantı yaptığı Çengelköy Köşkü ya da Vahdettin Köşkü de böyle bir yerdir.
VAHDETTİN KÖŞKÜ NE ZAMAN YAPILDI?
İstanbul Boğazı’nın Anadolu yakasının tepesinde inşa edilmiştir. Köşk ne kadar sarayın himayesi altında inşa edilip kullanılsa da kesin tarih bilinmemektedir. 4 tane köşk bu kompleksi tamamlamaktadır. 18 ve 19. yüzyıllarda birçok köşk burada inşa edilmiştir. Köşk, 50 dönümlük bir arazi içine kurulmuştur. Köceoğlu köşkü, Sultan 2. Abdülhamid tarafından oğlu Burhaneddin için alınmıştır. Köşk, sonradan padişah olacak olan Vahdettin için tekrar tahsis edilmiştir. 4 tane köşkün bulunduğu bu arazide bazı köşkler yıktırılıp yerine harem binası kurulmuştur. Soğan görünümlü kubbeye sahip köşk, aralarındaki en bilinenidir.
VAHDETTİN KÖŞKÜ MİMARI KİMDİR?
Fransız Levantenlerinden Alexandre Vallaury, Vahdettin Köşkü’nün mimarıdır. Osmanlıdaki ilk mimarlık hocasıdır. 25 yıl boyunca hocalık yapmıştır. İstanbul’daki birçok yapının mimarı Vallaury’dir. İstanbul’da doğan mimarın babası Fransız büyükelçiliğinde çalışan, pastacılık ve şekercilikle uğraşan biriydi. Mimarlık eğitimi için Fransa’ya gider. 1880 yılında İstanbul’a geri dönüş yapar. 1882 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi binasını o dönemde yaptı. Okulun mimar öğretmeni oldu.
![](https://img.cdn.haber365.com.tr/uploads/images/image/CMx3YuZzn6rZStXHDbdLqOFEwgfK09Yj-body.jpg)
Emek Sineması binasını yaparak ünlenmeye başlayan mimar, asıl sıçramayı Galata’da yaptığı Osmanlı Bankası binasıyla yapar. Pera Palas, Yeni Karaköy Hanı, Tokatlıyan Oteli, Düyun-u Umumiye binası, Büyükada Rum Yetimhanesi gibi yapılan mimarıdır. Afif Paşa yalısı, Abdülmecid Efendi köşkü, Rıdvan Paşa köşkü ve Vahdettin Köşkü de sivil mimari için yapılmıştır.
Zamanının nadir müze binalarından biri olan İstanbul Arkeoloji Müzesi’nin mimarı da kendisidir. Binayı yapması, Osman Hamdi Bey tarafından istenmiştir. Sanayi-i Nefise Mektebi de şu an Şark Eserleri Müzesi olarak faaliyet göstermektedir. Kendisi 2 Mayıs 1921 tarihinde vefat etmiştir.
VAHDETTİN KÖŞKÜ NEREDEDİR?
Uzun süre sadece tarihi yarım ada ve Haliç kısmında entelektüel hayatı sürdüren Osmanlı padişahları, 19. Yüzyıl ile birlikte entelektüel tartışmalarını Anadolu yakasına taşır. Fikirtepe, Üsküdar’ın bazı semtleri bunun için en önemli yerledir. Vahdettin Köşkü de Üsküdar ilçesinin Çengelköy semtinde bir tepede bulunmaktadır.
VAHDETTİN KÖŞKÜ RESTORASYONU TARTIŞMA KONUSU OLMUŞTU
2014 yılında tekrardan açılan Vahdettin Köşkü, yapılan restorasyon yüzünden sürekli tartışma halindedir. Ahşap binaların yıkılıp yerine beton ve daha geniş alanlar yapılması, bina altına helikopter ve otopark inşa edilmesi bu tartışmaların sebebi olarak görülür. Korudaki tarihi ağaçların kesilip yerine yenilerinin dikilmesi de eleştirilmiştir.